KVKK Açık Rıza ve İYS Onayı: Rıza ve Geri Alma Karşılaştırması

"Pazarlama izni aldık" denildiğinde çoğu zaman iki ayrı yükümlülük birbirine karışır: KVKK kapsamındaki açık rıza ve ticari elektronik ileti gönderimi için gereken İYS onayı. Bunlar farklı kanunlardan doğar, farklı amaçlara hizmet eder ve birbirinin yerine geçmez. Bu yazıda ikisini ve geri alma/ret taraflarını karşılaştırıyoruz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz.

Hangi kanun, hangi otorite?

• KVKK açık rıza: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamındadır; yetkili otorite Kişisel Verileri Koruma Kurumu'dur.
• İYS onayı: Ticari elektronik iletiler, 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili yönetmelik kapsamındadır; onay ve ret kayıtları İleti Yönetim Sistemi (İYS) üzerinde tutulur, düzenleme Ticaret Bakanlığı alanındadır.

Neyi kapsar?

• KVKK açık rıza, bir kişisel veri işleme faaliyetini (başka bir hukuki sebep yoksa) hukuka uygun kılar. Pazarlamaya özgü değildir; her veri işleme açık rıza da gerektirmez.
• İYS onayı, alıcıya ticari elektronik ileti (e-posta, SMS, arama) gönderebilmek için gerekir. Bazı haller (ör. mevcut müşteriyle benzer ürün/hizmet ya da alıcının talebi) istisna olabilir.

Onayın niteliği

• KVKK açık rıza: Belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan onaydır. Bkz. açık rıza nedir ve nasıl alınır.
• İYS onayı: Ticari ileti göndermek için alınan ve İYS'ye kaydedilen onaydır; alıcı bazlı, kanal bazlı (arama/mesaj/e-posta) tutulur.

Geri alma / ret hakkı

İlgili kişi her iki tarafta da bu hakkı kullanabilir; ancak kanallar ve süreç farklıdır.

KVKK'da açık rızanın geri alınması. İlgili kişi rızasını dilediği an geri alabilir; rıza tek dayanaksa işleme durdurulur. Merkezi bir sistem yoktur — veri sorumlusu kolay bir geri alma kanalı sunmakla yükümlüdür. Uygulamada kullanılan kanallar:

• Tercih merkezi / hesap ayarları: Veri sorumlusunun sunduğu izin yönetimi paneli.
• Çerez / izin paneli: Web ve mobilde verilen rızaların panelden geri çekilmesi.
• E-postadaki "abonelikten çık" / geri çekme bağlantısı.
• Veri sorumlusuna başvuru (Başvuru Tebliği uyarınca): Yazılı başvuru, kayıtlı elektronik posta (KEP), güvenli elektronik imza, mobil imza ya da sistemde kayıtlı e-posta adresi.
• Çağrı merkezi / iletişim kanalları.

İYS'de ticari iletinin reddi (ret hakkı). Alıcı, ticari ileti almayı dilediği an reddedebilir. Ret bildiriminden sonra gönderim, yönetmelikte öngörülen süre (genel olarak üç iş günü) içinde durdurulur. Ret şu kanallardan kullanılabilir:

• İletinin içindeki ret imkânı: E-postada ret / "abonelikten çık" bağlantısı, SMS'te ret kodu veya kısa numara, sesli aramada sözlü ret. (Her ticari iletide kolay bir ret yöntemi sunulması zorunludur.)
• İYS web sitesi: iys.org.tr üzerinden hesabınıza girerek tüm onay/retlerinizi tek yerden yönetebilirsiniz.
• İYS mobil uygulaması.
• e-Devlet: İYS hizmetine e-Devlet üzerinden erişilebilir.
• İYS çağrı merkezi.

Ortak ilke: hem rızayı geri almak hem ticari iletiyi reddetmek kolay, ücretsiz ve engelsiz olmalıdır.

İkisi birden gerekir mi?

Çoğu zaman evet. Pazarlama amacıyla kişisel veri işleyip aynı zamanda ticari elektronik ileti gönderiyorsanız, KVKK açık rızası ve İYS onayı ayrı ayrı sağlanmalı ve kayıt altında tutulmalıdır. Birinin varlığı diğerinin yerine geçmez; biri eksikse o yöndeki yükümlülük ihlal edilmiş olur.

Süreci yönetmek

İki rejimin onay/ret kayıtlarını ayrı ayrı, ispatlanabilir biçimde yönetmek manuel yöntemlerle zordur. Kivuz KVKK, açık rıza ve aydınlatma süreçlerini kayıt altına alan bir KVKK uyum yazılımıdır; web ve mobildeki çerez/izin rızaları için ise çerez rıza yönetimi ürünümüze bakabilirsiniz. KVKK açık rızası ile İYS onayını içeren ikili izin kurgusunu doğru tasarlamak için KVKK Uyum Danışmanlığı hizmetimizden yararlanabilirsiniz. Kurumunuza uygun kurguyu birlikte belirlemek için demo talep edebilirsiniz.