Açık Rıza Nasıl Alınır? Geçerli Rızanın Koşulları
KVKK'da geçerli açık rıza nasıl alınır? Özgür irade, bilgilendirme ve belirli konuya ilişkin olma koşulları, ispat yükü ve sık yapılan hatalar.
Yazar: Kivuz Ekibi
Açık rıza, KVKK'da kişisel veri işlemenin hukuki sebeplerinden biridir; ancak yalnızca belirli koşullar sağlandığında geçerlidir. Açık rızanın ne olduğunu daha önce ele aldık; bu yazıda geçerli bir açık rızanın nasıl alınacağını anlatıyoruz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
Geçerli açık rızanın üç koşulu
KVKK'ya göre açık rıza:
- Belirli bir konuya ilişkin olmalıdır. Genel, "her şeyi kapsayan" rıza geçerli değildir.
- Bilgilendirmeye dayanmalıdır. Kişi, neye rıza verdiğini anlamalıdır; bu nedenle aydınlatma ile birlikte sunulur.
- Özgür iradeyle açıklanmalıdır. Bir hizmetin ön koşulu hâline getirilen rıza, özgür irade taşımaz.
Aydınlatma ile rıza ayrı sunulmalı
Aydınlatma bir bilgilendirme yükümlülüğü; açık rıza ise ayrı bir onaydır. İkisini tek bir kutuda birleştirmek hatalıdır. Doğru yaklaşım; önce aydınlatmayı sunmak, sonra gereken işlemler için ayrı ve opsiyonel bir rıza almaktır.
Her zaman rıza gerekmez
Önemli bir nokta: Açık rıza, işlemenin tek hukuki sebebi değildir. Kanunda öngörülen diğer şartlar (sözleşmenin ifası, hukuki yükümlülük, meşru menfaat vb.) varsa, ayrıca rıza almak gerekmeyebilir. Gereksiz yere rıza istemek, hem kullanıcı deneyimini bozar hem de hukuki zemini zayıflatır.
İspat yükü veri sorumlusundadır
Rızanın alındığını ispatlamak veri sorumlusunun yükümlülüğüdür. Bu nedenle; hangi kişiye, hangi metin sürümüyle, ne zaman rıza verdiğinin kaydı tutulmalıdır. Rızanın geri alınabildiği de unutulmamalıdır.
Sık yapılan hatalar
- Önceden işaretli kutular. Rıza, aktif bir onay gerektirir.
- Rızayı zorunlu kılmak. Hizmet için şart koşulan rıza özgür değildir.
- Kaydı tutmamak. İspatlanamayan rıza, denetimde yok hükmündedir.
Süreci yönetmek
Rıza metinlerinin versiyonlanması ve hangi sürümün kime sunulduğunun kaydı, manuel olarak zordur. Kivuz KVKK, aydınlatma ve rıza süreçlerini kayıt altına alan bir KVKK uyum yazılımıdır. Web sitenizdeki çerez rızası için ise çerez rıza yönetimi ürünümüze bakabilirsiniz. Bütünü görmek için demo talep edebilirsiniz.
Bu içerik hukuki tavsiye niteliği taşımaz.